Γεια χαρά, Επισκέπτης
Όνομα χρήστη: Κωδικός: Να με θυμάσαι
  • Σελίδα:
  • 1

ΘΕΜΑ: «Φρούρησον πανένδοξε»

«Φρούρησον πανένδοξε» 7 Χρόνια 8 Μήνες πριν #7

  • petrosnikitas
  • Το Άβαταρ του/της petrosnikitas
  • ΕΚΤΟΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ
  • Δημοσιεύσεις: 127
  • Κάρμα: 0
Στη Δημήτρειο αγιολογική και υμνογραφική γραμματεία έρχεται να προστεθεί και η μουσική φιλολογία. Στις λειτουργικές τέχνες και ιδιαίτερα στη μουσική, η μορφή του αγίου Δημητρίου είναι ένα από τα προσφιλέστερα θέματα. Η πλούσια υμνογραφική και ποιητική παραγωγή για τον άγιο Δημήτριο, καθώς και η λειτουργική έξαρση της εορτής στη Θεσσαλονίκη προκάλεσαν σπουδαίες μουσικές σύνθεσεις. Στα χειρόγραφα από τον 12ο αι. μέχρι την μεταρρύθμιση του 1814 απαντώνται μουσικά κείμενα, που περιλαμβάνουν μέλη του Στιχηραρίου και του Ειρμολογίου. Σε όλα τα στάδια της μουσικής γραφής έχουμε να παρατηρήσουμε λαμπρές συνθέσεις επώνυμων μελουργών. Το σημειογραφικό σύστημα, οι οκτώ ήχοι με τα ποικίλα κλαδικά μέλη και τα τρία γένη της μελοποιΐας, είναι στοιχεία που αναδεικνύουν την εκφραστική δύναμη της Ψαλτικής Τέχνης.

Μέσα στο αναγεννησιακό κλίμα λοιπόν της παλαιολόγειας εποχής και του κινήματος του Ησυχασμού αναπτύσεται και η Ψαλτική τέχνη. Πρόκειται για την εποχή της «βυζαντινής Ars Nova» κατα την οποία το ανώνυμο μουσικό ρεπερτόριο γίνεται αντικείμενο έντεχνης καλοφωνικής επεξεργασίας. Ένας από τους κύριους εκπροσώπους της εποχής αυτής είναι και ο άγιος Ιωάννης Παπαδόπουλος, ο Κουκουζέλης. Με βάση το δοξαστικό των αποστίχων του Εσπερινού της Εορτής του Αγίου Δημητρίου «Ἔχει μὲν ἡ θειοτάτη σου ψυχὴ καὶ ἄμωμος» ο άγιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης δημιουργεί μια νέα σύνθεση. Το μουσικό αυτό φαινόμενο λέγεται «Επιβολή». Σύμφωνα με αυτό ο συνθέτης δημιουργεί ένα καινούργιο μάθημα με αφαίρεση τμήματος του αρχικού ποιητικού κειμένου, προσθήκη στίχων, αλλαγή του ήχου από πλ. δ΄σε πλ. β΄, καλοφωνική μελισματική διάνθηση της μελωδίας και συμπλήρωση κρατήματος στο τέλος. Αυτό το είδος της βυζαντινής μελοποιΐας με το επιτηδευμένο ύφος, ταιριάζει στο πανηγυρικό χαρακτήρα των ακολουθιών και μάλιστα σε γιορτές όπως του Μεγαλομάρτυρα Δημητρίου. Αποτελεί δε έκφραση της πολιτισμικής ακμής του Βυζαντίου και της υψηλής μουσικής παιδείας.

Έχουμε την ευκαιρία να το ακούσουμε το μάθημα «Φρούρησον πανένδοξε» από την Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία υπό την διεύθυνση του Άρχοντος Πρωτοψάλτου Λυκούργου Αγγελόπουλου. Στο βαθμό που μπορούμε να κρίνουμε την εκτελεστική δεινότητα της χορωδίας μπορούμε να πούμε ότι πρόκειται για μια υποδειγματική ερμηνεία μέσα από την οποία οι επιμέρους μελωδικές γραμμές ενώνονται αριστοτεχνικά δίνοντας την αίσθηση της συνεχούς ροής, γεγονός που οφείλεται και στο προσεγμένο ισοκράτημα. Είναι μοναδική η ευκαιρία να ακούμε μέλη της βυζαντινής μελοποιΐας και να αισθανόμαστε την αίγλη και το κάλλος με τα οποία ο άγιος Ιωάννης ο Κουκουζέλης εμπότισε τη μελωδία.

Το αρχικό στιχηρό σε ήχο πλ. του τετάρτου έχει ως εξής:

Ἔχει μὲν ἡ θειοτάτη σου ψυχὴ καὶ ἄμωμος, ἀοίδιμε Δημήτριε, τὴν οὐράνιον Ἱερουσαλὴμ κατοικητήριον, ἧς τὰ τείχη, ἐν ταῖς ἀχράντοις χερσὶ τοῦ ἀοράτου Θεοῦ ἐζωγράφηνται. Ἔχει δὲ καὶ τὸ πανέντιμον, καὶ ἀθλητικώτατόν σου σῶμα, τὸν περίκλυτον τοῦτον ναὸν ἐπὶ γῆς, ταμεῖον ἄσυλον θαυμάτων, νοσημάτων ἀλεξητήριον, ἔνθα προστρέχοντες, τὰς ἰάσεις ἀρυόμεθα.

και το καλοφωνικό στιχηρό σε ήχο πλ. του δευτέρου του αγ. Ιωάννη του Κουκουζέλη

Φρούρησον πανεύφημε, τὴν σὲ μεγαλύνουσαν πόλιν, ἀπὸ τῶν ἐναντίων προσβολῶν, παρρησίαν ὡς ἔχων, πρὸς Χριστὸν τόν σὲ δοξάσαντα. Αοίδημε Δημήτριε, φρούρησον την σε τιμώσαν πόλιν, τους άνακτας συμμάχησον, την πόλιν σου στερέωσον, τους σε τιμώντας ευσεβώς αοίδιμε Δημήτριε (κράτημα τε-ρι-ρεμ) παρρησίαν ως έχων πρός Χριστόν τον σε δοξάσαντα.

Είναι γεγονός σήμερα ότι αυτά τα μαθήματα δεν έχουν κάποια λειτουργική θέση και δεν μας είναι οικεία. Η έλευση του Διαφωτισμού και της νοησιαρχίας που θέλουν να κατανοούμε, να καταλαβαίνουμε τα πάντα δεν επέτρεψε μαθήματα αυτού του τύπου να ακούγονται συχνά. Αποτελούν δείγμα του χαρισματικού και ευχαριστιακού χαρακτήρα της λατρευτικής ζωής . Η επαφή με αυτά τα μέλη μας δίνει αφορμή να ψηλαφίσουμε λαμπρές σελίδες λατρευτικής έκφρασης και μουσικής καλοφωνίας.
Πρέπει να είστε εγγεγραμμένο μέλος του Φόρουμ για να κάνετε μια δημοσίευση.
  • Σελίδα:
  • 1